Khoa học Trái đất (LEC10002) · Thực tập
Lớp LEC10002_25KTE1B_TT · HK1 · 2026–2027
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5: BẢN ĐỒ ĐỊA HÌNH (1)
Thành phần bản đồ · Tỷ lệ · Đường đồng mức · Độ cao – chênh cao · Dạng địa hình · Thời lượng 3 tiết · Chuẩn đầu ra CHP2 · ĐG1.2, ĐG1.3
Họ tên SV:
MSSV:
Nhóm / Trạm xuất phát:
Ngày thực tập:
Mục tiêu buổi học — sau buổi này bạn có thể:
- Đọc 6 thành phần của bản đồ địa hình: tỷ lệ, hướng, lưới tọa độ, chú giải, điểm độ cao, đường đồng mức.
- Đổi khoảng cách bản đồ ↔ thực địa; xác định độ cao điểm bất kỳ, chênh cao, khoảng cao đều.
- Áp dụng 6 quy tắc đường đồng mức để nhận diện đỉnh, yên ngựa, thung lũng, sống núi, sườn dốc/thoải, trũng kín.
- Tính độ dốc (%, độ) giữa hai điểm.
1. Kiến thức nền
| Thành phần | Đọc thế nào |
|---|---|
| Tỷ lệ 1:25.000 | 1 cm bản đồ = 250 m; thước tỷ lệ đọc trực tiếp |
| Hướng | Mũi tên Bắc; lưới km (VN-2000/UTM) song song trục |
| Lưới tọa độ | Ô vuông 1 km; đọc X (Đông) trước, Y (Bắc) sau |
| Khoảng cao đều | Chênh cao giữa 2 đường kề nhau (ở đây 20 m); đường phụ nét đứt 10 m |
| Đường cái (index) | Nét đậm, ghi số (100, 200, 300) |
| Điểm độ cao ▲ | Độ cao đo chính xác (299, 252, 136, 115) |
| Quy tắc đường đồng mức (EarthLab Lab 6) | |
|---|---|
| 1 | Mọi điểm trên một đường có cùng độ cao. |
| 2 | Đường không phân nhánh, không cắt nhau (trừ vách đứng – trùng nhau). |
| 3 | Đường khép kín = đồi; khép kín có gạch răng lược hướng vào = trũng kín. |
| 4 | Dày = dốc; thưa = thoải; cách đều = sườn đều. |
| 5 | Qua thung lũng/suối: uốn chữ V, đỉnh V chỉ về thượng nguồn; qua sống núi: chữ V/U chỉ xuống dốc. |
| 6 | Yên ngựa: 2 đồi khép kín kề nhau, giữa là vùng thấp hình “đồng hồ cát”. |
Công thức
Khoảng cách thực = khoảng cách bản đồ × mẫu số tỷ lệ. · Chênh cao Δh = h₂ – h₁. · Độ dốc (%) = Δh / khoảng cách ngang × 100. · Góc dốc α = arctan(Δh / D). · Nội suy độ cao điểm nằm giữa 2 đường: h = h₁ + (d₁/d) × khoảng cao đều.2. Bản đồ thực hành — trích mảnh Suối Kiết (Bình Thuận), 1:25.000
3. Bài tập cá nhân (45 phút) — làm trên bản đồ, ghi kết quả vào bảng
Cách tổ chức (học theo trạm, nhóm 4–5 SV)
Làm cá nhân 25′ → so đáp án theo cặp 10′ (đánh dấu chỗ khác nhau, tự tìm nguyên nhân) → nhóm chốt 10′. Giảng viên gọi ngẫu nhiên 3 cặp trình bày; điểm cộng cho cặp giải thích rõ quy tắc đã dùng.| Điểm | Tọa độ lưới cục bộ (km Đông; km Bắc) | Độ cao đọc được (m) & cách suy ra (điểm độ cao / nội suy giữa đường … và …) | Dạng địa hình (đỉnh / sườn / thung lũng / yên ngựa / bãi bồi) |
|---|---|---|---|
| A | |||
| B | |||
| C | |||
| D | |||
| E | |||
| F |
| Cặp điểm | Khoảng cách trên bản đồ (cm) | Khoảng cách thực (m) | Chênh cao Δh (m) | Độ dốc (%) | Góc dốc (°) | Nhận xét (dốc/thoải, hướng dốc) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A → B | ||||||
| A → D | ||||||
| B → C | ||||||
| E → F |
4. Câu hỏi
Câu 1. Sông Dinh chảy theo hướng nào? Dựa vào quy tắc nào (chữ V, điểm độ cao, đường đồng mức)?
Câu 2. Khoanh trên bản đồ: 1 sườn dốc nhất (ghi S) và 1 vùng thoải nhất (ghi G). Giải thích bằng khoảng cách giữa các đường.
Câu 3. Đồi 252 m (A) và đồi 299 m (D): đồi nào có sườn phía nam dốc hơn? Chứng minh bằng số.
Câu 4. Vì sao mảnh bản đồ này có thêm đường phụ nét đứt 110 m, 130 m ở vùng thấp phía nam?
Liên hệ SDGs / Net Zero
Bản đồ địa hình là nền cho quy hoạch sử dụng đất, đánh giá ngập lụt và trượt lở (SDG 11, 13). Với ngành Kinh tế đất đai: vùng nào trên bản đồ phù hợp canh tác/định cư, vùng nào nên giữ rừng phòng hộ? Vì sao? Tự đánh giá sau buổi học
| Sau buổi học, tôi có thể: | Chưa | Tạm được | Tự tin |
|---|---|---|---|
| Đổi tỷ lệ và đo khoảng cách thực | |||
| Nội suy độ cao điểm giữa 2 đường đồng mức | |||
| Nhận diện 5 dạng địa hình bằng đường đồng mức | |||
| Tính độ dốc % và góc dốc |
Phần dành cho giảng viên — chấm theo Rubric R2 (phiếu học tập); điểm phiếu tính vào ĐG1.2 (kiểm tra thường xuyên), phát biểu/thảo luận ghi nhận điểm cộng ĐG1.3.
| Tiêu chí | Tối đa | Điểm |
|---|---|---|
| Bảng 6 điểm: tọa độ, độ cao, dạng địa hình | 3 | |
| Bảng khoảng cách – độ dốc (4 cặp) | 3 | |
| Câu hỏi 1–4 | 3 | |
| Thái độ, hợp tác, trình bày | 1 | |
| Tổng | 10 |
Nhận xét: Điểm cộng thảo luận (ĐG1.3): 0,25 0,5